Jeszcze kilkanaście miesięcy temu pomysł stworzenia miejsca dla dzieci i młodzieży w Kucharach wydawał się jedynie marzeniem. Podczas rozmów z Sylwestrem Kołodziejskim, sołtysem wsi Kuchary, coraz częściej pojawiała się wizja stworzenia przestrzeni, w której najmłodsi mieszkańcy mogliby rozwijać swoje zainteresowania, spotykać się, poznawać kulturę i wspólnie spędzać czas. Dziś, po zakończeniu projektu „Kuchary pełne kultury”, można śmiało powiedzieć, że marzenie to stało się rzeczywistością, a jego efekty na długo pozostaną w pamięci mieszkańców.
Projekt realizowany był przez Regionalne Centrum Wolontariatu „Centerko” dzięki wsparciu programu „Kulturalny ORLEN”, finansowanego przez Fundację ORLEN im. Ignacego Łukasiewicza oraz ORLEN S.A. w terminie czerwiec 2025 – maj 2026. Jego głównym celem było ożywienie życia społeczno-kulturalnego wsi Kuchary oraz okolicznych miejscowości poprzez stworzenie atrakcyjnej oferty dla dzieci i młodzieży. W niewielkiej miejscowości liczącej około dwustu mieszkańców, pozbawionej szkoły i wielu podstawowych instytucji społecznych, takie działania miały szczególne znaczenie.
Naturalnym centrum projektu stała się siedziba Ochotniczej Straży Pożarnej w Kucharach. Przez lata remiza pełniła przede wszystkim funkcję miejsca spotkań strażaków i organizacji okazjonalnych wydarzeń. Dzięki zaangażowaniu mieszkańców oraz wolontariuszy przeszła, jednak, prawdziwą przemianę. Wspólnymi siłami odnowiono pomieszczenia, odświeżono ściany, wymieniono okna i drzwi oraz wyposażono przestrzeń w sprzęt i materiały niezbędne do prowadzenia zajęć. Pojawiły się gry planszowe, stół do tenisa stołowego oraz piłkarzyki, a remiza zaczęła tętnić życiem jak nigdy wcześniej.
Do udziału w projekcie zgłosiło się 25-ro dzieci z Kuchar oraz okolicznych miejscowości takich, jak Michały, Rybitwy, Węglowice, Józefów, Prądzew, Nędzerzew, czy Romartów. Dla wielu z nich była to pierwsza okazja do uczestnictwa w regularnych zajęciach artystycznych i rozwojowych bez konieczności wyjazdu do większego miasta. Spotkania odbywały się średnio co dwa tygodnie i szybko stały się stałym elementem życia najmłodszych mieszkańców.
Do realizacji projektu zaproszona została Anita Olszak, młodzieżowa animatorka kultury, a także grono instruktorów, artystów i wolontariuszy, którzy przez wiele miesięcy współtworzyli program działań. Każde spotkanie było okazją do odkrywania nowych pasji i rozwijania talentów. Dzieci uczestniczyły w warsztatach plastycznych, teatralnych, muzycznych i tanecznych. Uczyły się podstaw języka angielskiego, brały udział w zajęciach rekreacyjnych, turniejach ping-ponga i piłkarzyków, śpiewały podczas karaoke, a także poznawały ideę wolontariatu i aktywności społecznej.
Szczególną popularnością cieszyły się zajęcia taneczne. Dzieci poznawały różne style tańca, ćwiczyły układy choreograficzne i z ogromnym zaangażowaniem przygotowywały występy prezentowane później podczas wydarzeń podsumowujących projekt. Dużym zainteresowaniem cieszyły się również warsztaty teatralne, które pozwalały przełamywać nieśmiałość i budować pewność siebie.
Jednym z najważniejszych elementów przedsięwzięcia było odkrywanie lokalnej historii i budowanie więzi z miejscem zamieszkania. Organizatorzy od początku chcieli, aby dzieci nie tylko uczestniczyły w ciekawych zajęciach, ale także lepiej poznawały swoją miejscowość i ludzi, którzy ją tworzą. Efektem tych działań było przygotowanie filmów i reportaży dokumentujących codzienne życie Kuchar. Młodzi uczestnicy samodzielnie nagrywali materiały, prezentowali swoje ulubione miejsca i opowiadali o tym, jak postrzegają swoją wieś. Powstałe nagrania stały się nie tylko pamiątką projektu, ale również ważnym świadectwem lokalnej tożsamości.
Projekt od samego początku opierał się na relacjach. Wolontariusze przyjeżdżający z Łodzi nie ograniczali się wyłącznie do prowadzenia zajęć. Z czasem stali się dla dzieci ważnymi przewodnikami i osobami, którym można zaufać. Regularne spotkania pozwoliły zbudować atmosferę wzajemnego szacunku, życzliwości i współpracy. Dzięki temu dzieci nie tylko rozwijały swoje umiejętności, ale również uczyły się funkcjonowania w grupie, odpowiedzialności i zaangażowania społecznego.
Ważnym aspektem projektu było także włączanie uczestników w działania na rzecz lokalnej społeczności. Dzieci przygotowywały świąteczne kartki i ozdoby, które trafiały do mieszkańców, angażowały się w inicjatywy pomocowe oraz poznawały wartość bezinteresownego działania dla innych. Dzięki temu idea wolontariatu przestawała być abstrakcyjnym pojęciem, a stawała się realnym doświadczeniem.
Przez cały okres realizacji projektu organizowane były wydarzenia integrujące mieszkańców i prezentujące efekty pracy uczestników. Jednym z najbardziej wzruszających momentów było świąteczne spotkanie zorganizowane w grudniu 2025 roku. Remiza OSP zamieniła się wtedy w miejsce pełne rodzinnego ciepła, świątecznych dekoracji i wspólnego kolędowania. Dzieci zaprezentowały przygotowane występy, pokazano filmy dokumentujące działania projektowe, a mieszkańcy mogli obejrzeć archiwalne fotografie Kuchar i wspólnie wspominać dawne czasy. Spotkanie stało się także okazją do promocji wolontariatu oraz działań pomocowych na rzecz potrzebujących.
Kulminacją całorocznej pracy był finał projektu zorganizowany 23 maja 2026 roku. Wydarzenie połączono z obchodami Dnia Matki i Ojca, dzięki czemu miało ono wyjątkowo rodzinny charakter. Dzieci zaprezentowały swoje talenty i umiejętności zdobywane przez wiele miesięcy podczas warsztatów. Na uczestników czekały również warsztaty kulinarne prowadzone, pokaz iluzji, animacje dla najmłodszych oraz wystawa „Kuchary wczoraj i dziś”, która przypominała historię miejscowości i zachęcała do rozmów o jej przyszłości.
W wydarzeniu uczestniczyli mieszkańcy, rodzice, przedstawiciele władz samorządowych oraz osoby wspierające realizację projektu. Szczególne słowa uznania skierowała do organizatorów Sekretarz Gminy Witonia Katarzyna Gonera, podkreślając znaczenie przedsięwzięcia dla aktywizacji lokalnej społeczności. Był to moment podsumowań, podziękowań i refleksji nad drogą, jaką wspólnie udało się przejść.
Projekt „Kuchary pełne kultury” pokazał, że nawet niewielka wieś może stać się miejscem inspirujących działań kulturalnych i społecznych. Dzięki zaangażowaniu mieszkańców, wolontariuszy, animatorów oraz partnerów udało się stworzyć przestrzeń, która nie tylko rozwija zainteresowania dzieci i młodzieży, ale także wzmacnia więzi międzyludzkie i buduje poczucie wspólnoty. Powstały nowe relacje, odkryte zostały talenty, a remiza OSP zyskała nowe życie jako centrum lokalnej aktywności.
Choć formalnie projekt dobiegł końca, jego uczestnicy i organizatorzy zgodnie podkreślają, że był to dopiero początek zmian. Przez ostatni rok udało się udowodnić, że kultura może być skutecznym narzędziem integracji, edukacji i rozwoju społecznego. Powstała przestrzeń, która ma potencjał służyć mieszkańcom przez kolejne lata, a doświadczenia zdobyte podczas realizacji projektu stanowią solidny fundament dla następnych inicjatyw. Wszyscy zaangażowani mają nadzieję, że „Kuchary pełne kultury” będą kontynuowane, ponieważ potrzeba takich działań jest dziś bardziej widoczna niż kiedykolwiek wcześniej.
Ta wersja ma bardziej reportażowy i profesjonalny charakter, przypominający podsumowania publikowane w raportach grantowych, sprawozdaniach organizacji pozarządowych lub materiałach promujących dobre praktyki.
Mariusz Kołodziejski
Projekt „Kuchary pełne kultury!” finansowany jest z darowizny Orlen S.A. i Fundacji ORLEN im. Ignacego Łukasiewicza w ramach programu Kulturalny Orlen oraz objęty patronatem honorowym Marszałka Województwa, Joanny Skrzydlewskiej i Wójta Gminy Witonia, Mirosława Włodarczyka.